Đầu tư mạo hiểm (Phần I)

TÌM HIỂU VỀ VENTURING

Phần I: Các tính huống

Tình huống 1:

Công ty của bạn đang trên đà phát triển, số lượng hợp động, doanh số ngày càng tăng. Nhu cần mở rộng kinh doanh tỏ ra cấp thiết để sản phẩm/dịch vụ của bạn có thể khẳng định được vị trí trên thị trường, tuy nhiên để thuê thêm địa điểm, nhân lực, chi phí quảng cáo marketing rất lớn mà vốn của công ty không thể đáp ứng được. Mặt khác ngân hàng không thể cho cty vay một số tiền lớn như vậy vì bạn không có đủ số tài sản thế chấp cần thiết. Làm sao để có được tiền đầu tư đây?

Tình huống 2:

BẠN có một ý tưởng kinh doanh rất hay và đang từng bước triển khai thực hiện ý tưởng đó. Tuy nhiên, do “nguồn gốc” của BẠN chỉ là một thằng kỹ thuật thuần túy nên BẠN thực sự lúng túng trước một núi công việc của 1 công ty start-up như là: quản lý, tài chính, kế toán, marketing…, chưa kể đến việc BẠN lại chưa có những mối quan hệ nào đáng kể có thể “bọc lót” cho BẠN.

Tình huống 3:

Kế hoạch kinh doanh của BẠN rất hay nhưng đồng thời cũng rất mạo hiểm, BẠN không muốn trút hết hầu bao của mình và gia đình vào kế hoạch này. Ngoài vốn, bạn cũng muốn có người vừa đỡ đần, nhắc vở trên các bước đi của mình. Khi đó bạn sẽ cần đến VC.

Tình huống 4:

Ước mơ của bạn là mở một công ty và niêm yết nó trên thị trường chứng khoán (IPO), tuy nhiên điều kiện được niêm yết lại cực kỳ khó khăn, đặc biệt là khoảng vốn và quy mô của công ty cần phải có. Ví dụ như để niêm yết ở sàn chứng khoán HCM (HoSTC) thì số vốn tối thiểu là 20 tỉ; ở sàn NewYork là vài ba triệu đô. Vậy làm sao có thể mở rộng kinh doanh, tăng thêm vốn để ước mơ IPO trở thành hiện thực?

Trong vòng đời kinh doanh và đặc biệt là với các công ty mới mở (start-up company) thì những tình huống này sãy khá thường xuyên. Vậy chúng ta thử lướt qua nền công nghiệp đầu tư mạo hiểm sẽ rất phát triển ở những nước đang phát triển như Việt Nam nó như thế nào.

PHẦN II: Các câu hỏi

1. Tại sao lại cần đến VC?

Lúc nào anh em rơi vào các tình huống ở trên thì lúc đó anh em nên nghĩ đến VC như là một option để giải quyết.

2. VC là ai? VC khác với Entrepreneur, Investor ở điểm nào?

From Harvard Business Review

Để chỉ mối quan hệ giữa Entrepreneur, Venture Capitalist, Investor & Bank tôi xin lấy sơ đồ trên trong một quyển sách Harvard Business Review.

Entrepreneur thường được hiểu là doanh nhân, là ông chủ của một công ty; hoặc cũng có thể được hiểu là một người đứng đầu một dự án nào đó trong một tập đoàn.

Vậy ông VC và ông Investor khác nhau ở điểm nào? Nhìn trên sơ đồ trên ta dễ dàng nhận ra được là ông investor (nhà đầu tư) thường chỉ có tiền để cung cấp vốn cho ai đó mà không đi kèm theo một hoạt động nào khác. Investor có thể là một nhóm, một công ty hoặc là công chúng, thậm chí các anh chị bán trà đá, trông xe nhưng vẫn có tài khoản ở các sàn chứng khoán SSI, BVS, BSC…thì cũng có thể gọi là Investor. Nhưng để được coi là VC thì phải ở đẳng cấp khác hẳn nên các chị bán trà đá, anh trông xe có nhiều tiền cũng không thể trở thành một VC được.

Như trên hình vẽ, VC có nhiều quyền lực & quan hệ và có nhiều kiến thức chuyên môn hơn. Quyền lực & quan hệ ở đây thể hiện thông qua vai trò cầu nối giữa các nhân vật Entrepreneur, Investor và Bank lại với nhau. Lấy ý tưởng từ Entrepreneur, mượn tiền từ nhà băng và thu hút thêm vốn đầu tư của các investor khác sau đó cung cấp tiền đố lại cho Entrepreneur. Cụ thể hoạt động của VC như thế nào chúng ta sẽ bàn thêm ở phần sau.

Các con giời VC thường hoạt động như thế nào?

Vòng đời hoạt động của các VC thường như sau:

1. Tìm kiếm & đánh giá các dự án tiềm năng. Các dự án này có thể từ các công ty của Entrepreneurs hoặc từ các bộ phận R&D của Trường, Viện hoặc các công ty khác. Thường các VC chỉ theo đuổi 3-5 dự án 1 lúc nên để quyết định chọn một dự án để đầu tư VC thường sàn lọc khá kĩ đảm bảo rủi ro là ít nhất và lợi nhuận nhiều nhất.

2. Đàm phán để tiến đến thống nhất trong việc điều hành công ty. Đây là công đoạn khó khăn, thường thì các VC đòi hỏi được nhiều quyền kiểm soát công ty ở giai đoạn đầu và sẽ thả lỏng dần ở giai đoạn tiếp theo nếu công việc tiến triển tốt đẹp.

3. Thu hút vồn đầu tư. Như đã đề cập ở trên, với danh tiếng và quan hệ của mình VC có thể lấy thêm vốn đầu tư từ các investor hoặc mượn thêm từ ngân hàng.

4. Giải ngân. Thường thì chẳng bao giờ VC đưa hết tiền cho bạn cả, mà VC sẽ giải ngân một cách từ từ, từng giai đoạn. Thường thì VC đầu tư rất ít vào giai đoạn start-up và vào công việc vận hành thông thường. VC sẽ chi manh tay vào lúc cần mở rộng sản xuất và quảng bá thương hiệu.

5. Chỉ đạo & tư vấn quản lý. Một mặt để đảm bảo đồng vốn bỏ ra, một mặt với kinh nghiệm già đời của mình, VC thường tham gia khá sâu nhưng không chi tiết vào quá trình quản trị doanh nghiệp. Họ thường đưa ra những chỉ dẫn mang tính chiến lược cho các CEO của các doanh nghiệp và nhiều khi những chỉ dẫn này là mang tính bắt buộc.

6. Chỉ đạo thực hiện quá trình IPO: Thường mục tiêu cuối cùng của các VC là đẩy các công ty mình đầu tư niêm yết trên sàn (IPO) nên đây là giai đoạn quan trọng nhất là lúc hưởng thụ thành quả bao nhiêu lâu nuôi “gà”. Sau khi IPO xong thì cũng là lúc VC dần bỏ vai trò kiểm soát và quản lý của mình trong công ty.

7 Responses

  1. Thanks for a great post.

    I just wanted to add one quick comment on your last point.

    “6. Chỉ đạo thực hiện quá trình IPO: Thường mục tiêu cuối cùng của các VC là đẩy các công ty mình đầu tư niêm yết trên sàn (IPO) nên đây là giai đoạn quan trọng nhất là lúc hưởng thụ thành quả bao nhiêu lâu nuôi “gà”. Sau khi IPO xong thì cũng là lúc VC dần bỏ vai trò kiểm soát và quản lý của mình trong công ty.”
    =>While IPO is definitely an attractive option, in reality VERY few startups actually went IPO. M&A is more feasible and popular.

  2. Thanks for useful comment.

    Are you sure that M&A is more popular that IPO in most industries?

    I’m afraid that our conclusion is too much effect by IT industry. In my opinion, M&A will happened after start-up company is listed in stock market.

  3. […] Skype cho Google với giá trị $2.6B chắc 2 chú này cũng muốn thực hiện thương vụ đầu tư mạo hiểm lớn thứ 3 trong đời mình với Joost???. Làm ăn như thế này thì còn gì […]

  4. Hi Ngoc,

    I agree with Khoa. Even during the dotcom time, when IPO was going crazy, acquisition revenue was 3 times higher than that of IPO for VC: http://www.swvf.org/clients/smu/registration.nsf/415bcff8e8e0d7c486256991005f9be6/$FILE/NVCA%20JSTSWVF.ppt (slides 33 – 34). This also confirms my experience and previous VC/PE study regarding exit strategy for VC, including IT. IPO is desirable but not every time possible.

    Tien.

  5. Ặc, cuối cùng vẫn chưa rõ ông VC thế nào🙂 Bổ sung nhá:
    – Trước tiên VC là nhà quản lý quỹ (fund manager)
    – Hầu như VC fund không vay vốn của ngân hàng mà gọi vốn từ các tổ chức và cá nhân có vốn lớn gọi là limited partner. Mà việc này làm trước cả việc số 1 (tìm kiếm & đánh giá…)
    – Thống nhất với chủ doanh nghiệp về phương án thoát vốn (exit): đa số là M&A, lộc trời cho thì IPO, một số thì giải quyết hậu quả vì doanh nghiệp tèo😦
    Như bạn nói thì Việt Nam có mấy “con giời” VC😉

  6. Thanks all.
    Thực ra mình vẫn chưa hiểu ở 1 chỗ là khi các doanh nghiệp đã thành công và IPO thì các VC lại dần tách dần doanh nghiệp???
    Có khi nào lúc doanh nghiệp thành công thì IPO lại thu về vốn họ đã đầu tư??

  7. Tìm người tiếp cận quỹ đầu tư mạo hiểm ở đâu trong khi tất cả nhưng vấn đền nêu trên là vấn đề của chúng tôi?

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: